Tekstil Lojistigi
Tekstil lojistiginde, sezonsallık sebebi ile hız ve çesitlilik, birim maliyet sebebi ile ucuzluk ve
insana hitap etmesi sebebi ile özel sunum gerektiren bu sektör için gelistirilecek lojistik
çözümleri de aynı oranda tasarruf odaklı, elastik ve yüksek kalite standartlarına dayanması
gerekmektedir.
Hız, bugünün anahtar kelimesidir. Özellikle raf ömrünün 15 güne kadar düstügü tekstil
sektöründe dogru kararları hızlı uygulamaya koymak vazgeçilmez olmustur. Hızlı olabilmek
için de, üretici firmaların kendi islerine odaklanmaları, diger faaliyetlerini dıs kaynak yolu ile
saglamaları büyük önem tasımaktadır. Yani istenen çevikligin yakalanabilmesi ancak,
gereksiz is yüklerinden, dolayısıyla hantallıktan kurtulmaktan geçmektedir.
Tüketimin en büyük oranda körüklendigi sektörlerden biri de tekstil sektörüdür. nsanların
uzun zaman giyilebilecek dayanıklı elbiseler yapmak hedefi geçtigimiz yüz yılda, özellikle 2.
Dünya savası sonrasından baslayarak günümüze kadar degismistir. Çesitli moda akımlarının
yaratılması ve modanın küresellesmesi ile önceleri birkaç yıl süren moda akımları önce yıllık
daha sonra mevsimlik olarak lanse edilmektedir. Kullanılan dokuma hammaddesinin yeni
hammaddelerle, özellikle sentetik esaslı olanlarla çesitlendirilmesi, yeni üretim tekniklerinin
uygulanması tekstil üretim sektöründe büyük bir çesitlendirme fırsatı dogurmustur. Artık
birbirinden çok farklı ürünler, farklı zevklere hitap edecek ve kısa süre içinde eskiyerek veya
modası geçerek kullanılmaz hale gelecek biçimde tüketime verilmeye baslanmıstır.
Uluslararası ticaretin gelismesi, az gelismis ülkelerdeki ucuz insan gücü, uygulanan tesvik
tedbirleri ile maliyetler asagı çekilmis, gelismis ülkelerdeki fert basına milli gelirin artısı
sayesinde tekstil gerçek anlamda bir tüketim maddesi olmaya baslamıstır. Birbirine benzer
ürünlerin, aynı avantajlı sartlar altında üretilmesi de piyasadaki rekabeti arttırmıstır. Ürünün
kalitesinin anlasılmayacak kadar birbirine yakın oldugu bir pazarda ürünün satılabilmesi için
fiyat, seçimi etkileyen birinci faktör olarak ortaya çıkmıstır. Rekabet geregi son kullanıcıya
olan satıs fiyatının geriye çekilmesi zorunlulugu ise ürün üzerindeki lojistik giderlerin
minimize edilmesi ile saglanmaya çalısılmıstır.
Tekstil, mal hareketi hızlı, elde bekleme süresi kısa, bulunabilirligi önemli, tasıması hassas bir
sektör olarak lojistik anlamda zor bir sektördür ancak basarılı bir uygulama büyük fırsatları da
içinde barındırmaktadır. Tekstil sektöründe lojistik hizmetlerin üreticiler tarafından verilmesi
son derece hatalı bir uygulamadır. Lojistik hizmetler üretim yapan kuruluslarca
üstlenilmemeli, esas isleri lojistik olan servis saglayıcı kuruluslara bırakılmalıdır. Bu sayede
üretici kurulus depolama, tasıma, eleman, araç giderlerinden kurtulacak ve kaynaklarını temel
isi olan üretimde ve pazarlamada degerlendirecektir. Lojistik servis saglayıcılar (3PL) tekstil
lojistigi için uygun sistemleri büyük ölçüde saglayacak ve bunu tüm kurulusların kullanımına
sunarak maliyet indirimi yaratacaklardır (Sirin, 2004)
3.2.1 Tekstil Lojistiginde Yatırımlar
Tekstil lojistigi ciddi yatırımlar gerektiren ve geri dönüs süresi uzun olan yatırımlardır (Sekil
3.3). Bu nedenlerden dolayı her üretici kurulusun bu yatırımı yapması gereksizdir. Dogru olan
Türkiye'de de örneklerini gördügümüz gibi üreticilerle lojistik kuruluslarının stratejik
isbirlikteligi çerçevesinde islerini uzun dönemli sözlesmelerle baglamaları, yatırımı
paylasmaları, sistemlerini konusur hale getirmeleri ve her türlü planlamanın birlikte
yapılmasını kabul etmeleridir. Bu sayede yapılan yatırımla hem ürünün fiyatının asagı
çekilmesine, hem ürün dönüs hızının artırılmasına, hem de artacak hizmet kalitesi ile müsteri
memnuniyetinin yükselmesine olanak saglanabilecektir. Bu da birçok kurulus için kar
marjlarını iki katına çıkartmak demektir. Dünya üzerinde lojistik hizmetleri artık bu amaçla
kurulan kuruluslarca verilmektedir. Ülkemiz tekstil kurulusları da bu fırsatı görüp
degerlendirmek için gereken adımları atmalıdırlar (Konuk, 2004a)
3.2.2 Tekstil Lojistiginde Katma Degerli Operasyonlar
Lokasyondan bagımsız yapılan üretimlerle, lojistigin önemi daha anlasılır olmaya baslamıstır.
yi organize edilen lojistik operasyonlarla orta ve uzun vadede oldukça basarılı sonuçlar elde
edilirken, maliyetleri de önemli ölçüde asagı çekmek mümkün olmaktadır. Ancak tekstil
lojistigi birçok hassasiyet gerektirmektedir. Örnegin; tasınan malın kirlenmemesi, ütüsünün
bozulmaması gerekmekte, bunun için de malların sigortalanması büyük önem arz etmektedir.
Tekstil sektöründe konteyner ile nakliye son derece önemli bir uygulamadır. Askılı depo
sistemleri (Sekil 3.3), askılı konteyner nakliyesi, dagıtım araçlarında aynı sistemi
kullanılması, otomatik sayım ve barkod, RFID sistemleri ile sevkiyat ve depolama sırasında
olusacak kazalar kaldırılacak ve hatasız dagıtım saglanacaktır. Ürünlerin ütülemelerinin
üretim noktalarında yapılması, naylonlar içinde ve ütüsü bozulmayacak biçimde satıs için
dogrudan rafa kaldırılması maliyetleri indiren, tedarik sürecini hızlandıran bir faktördür.
Sistemlerin otomasyonu, teslimat bilgilerinin planlı ve on-line iletilmesi de hem hizmet
kalitesini yükseltecek hem de maliyetleri düsürecektir.
Tekstil ürün gamı nedeniyle çesitlilik gösterirken, bu çesitliligi aynı ortamda depolamak ve
sevk etmek çok zor bir operasyondur. Ayrıca tekstilde perakende lojistigi ürünü sehrin en
kalabalık lokasyonuna sevkiyat yapılmasını gerektirdigi için bu operasyonda gelir ve gider
arasındaki optimizasyonun yapılması oldukça zordur. Lojistik iyi bir tedarik zinciri ile
yapıldıgında, firmaların beklentilerini karsılarken tedarik zincirinin iyi yönetilememesi atıl
kapasite ve fazla mesai giderlerini artırmaktadır.
Hazır giyim ürünlerinin satıs noktalarına en iyi durumda ulasmasını saglamak, gerekli
teçhizat, imkanlar ve bilgi birikimine sahip uzman lojistik saglayıcı gerektirir. Yüksek kalite
giysiler, fabrikadan varıs noktası olan butik ve büyük magazalara askı üzerinde sevk edilirler.
Kutu içinde gönderilen digerlerinin önce ütülenip, buharlanıp, askılanması, sınıflandırılması
ve dagıtılması gerekir (Yıldıztekin, 2004c)
