Hava Kargo Taşımacılığı

Lojistiğin yedi doğrusundan birisi de, doğru taşıma metodunun kullanılmasıdır. Her ürün cinsine, ağırlığına, hacmine, miktarına, raf ömrüne, fiyatına ve ihtiyacının derecesine göre farklı taşıma metotları ile taşınmaktadır. Lojistik bu seçenekler içinde en uygununu belirleyip uygulamaya koyma sistemi demektir. Ürünün hangi metotla taşınacağı süreç planlamasının temelini oluşturur.

Bilinen beş ana taşıma yönteminden ( Kara taşıması, demir yolu taşıması, su yolu taşıması, hava taşıması ve boru hatları) ton-km olarak en az kullanılanı hava taşımasıdır. Küresel taşımacılıkta kara yolu % 29, demir yolu % 28 Su yolu % 22 Boru hatları % 19 oranında kullanılırken hava taşımasının oranı sadece % 0,2 olarak ölçülmektedir. Hava taşımacılığı dünya taşımacılığında çok az yer tutarken bu operasyondan elde edilen gelir oranı da yükselmektedir. Kara taşımacılığı cirosu toplam taşımacılık pazarının % 69 unu sağlarken, su taşımacılığı % 19 Demir yolu % 5 Boru Hattı % 4 hava taşımacılığı da % 3 oranında görülmektedir.

Hava taşımacılığın özelliği terminaller arasında en hızlı taşıma yöntemi olmasıdır. Zamanın kritik faktör olduğu taşımalarda, pahalı ve hafif ürünler ve küçük ölçeklerle taşınırlar. 500 km’nin üzerindeki taşımalarda bir ekonomi yaratmak söz konusudur. Paketlenmiş ürünlerin taşımasına uygundur.

Miktar olarak küçük, maliyet olarak yüksek olmasına karşılık tüm ulaştırma yolları içinde son 20 yılda en büyük artış hava yollarında görülmüştür. Küreselleşmenin, dünya ticaretinin serbestleşmesinin, ilaç, elektronik, kozmetik gibi sektörlerin gelişmesi ile 1980 yılından bu yana ortalama yıllık % 7’nin üzerinde artış gözlenmiştir. AB beklentilerine göre gelecek 20 yıl içinde hava kargo sektöründe üç misline yakın bir artış beklenmektedir. Potansiyeli büyük bir iş kolu olduğu ön görülmektedir.

Ülkemizde de bir çok büyük ilimize hava yolu terminalleri yapılmış olmasına rağmen henüz üretimin ve tüketimin doğuya yayılmamış olmasından dolayı iç hava taşımacılığımız her yıl artmasına rağmen istenilen ölçeklere ulaşamamıştır. Gerek ulusal hava yolumuzun gerek yerli özel sektör hava yollarımızın özel kargo uçakları ile veya yolcu beraberinde yaptıkları taşımalar tatmin edici ölçeklerde değildir.

Hava alanlarımızda elleçlenen kargo miktarları içinde en büyük hacmi Atatürk hava limanı almaktadır. 2004 yılında 240.000 ton olan yük miktarının 2016 yılında 400.000 tona çıkacağı tahin edilmektedir. Diğer hava limanlarımızda elleçlenen miktar ise henüz çok düşüktür. Esenboğa 14.000 Ton, İzmir 12.000 Ton ve Antalya 5.500 ton ile başta gelmektedir.

Ülke sathına yayılmış olan 35 adet hava alanı ile yeterli potansiyelin yaratılması koşulu ile aktif, hızlı ve ekonomik yük taşıması yapılması mümkündür. Bir kaç büyük hava alanımız dışında yük elleçleme, depolama, aktarma yapacak tesislerimiz mevcut değildir. Hava taşımacılığımız yolcu üzerine kurulmuş ve uçaklardaki kargo alanlarının kapasitesi ile sınırlı olmak üzere, yolcu hareket saatlerine bağlı olmak üzere verimsiz çalışan yolcu beraberinde kargo taşıması yapılmaya çalışılmaktadır. Kargo şirketleri ile daha iyi iş birlikleri yapılıp, Atatürk hava limanında başardığımız gibi, alanlarda elleçleme alanları yaratılıp, taşıma sırasındaki aksaklıklara ve gecikmelere neden olan iletişim sitemsizliği sorunun çözülmesi ile hava kargo taşımacılığımızın gelişmesi söz konusu olacaktır.

Yurt dışı iş kapasitemiz iç hava taşımacılığımızın çok ötesindedir. Asya ve Avrupa’yı birleştiren coğrafi noktada olan Türkiye büyük ümitlerle açtığı İstanbul Sabiha Gökçen hava limanını da artık ulusal ve uluslararası kargo taşımacılığında aktif olarak kullanmak durumundadır. Alanda yaratılan çağdaş yük elleçleme tesislerinin boş durması veya bir iki hava şirketi tarafından sınırlı olarak kullanılması üzüntü vericidir. Batısında yarım milyar kişiye yaklaşan nüfusuyla üyesi olmak yolunda çalıştığımız, üretim yapan ve tüketiminden arta kalanı ihraç etmek zorunda olan bir Avrupa Birliği bulunmaktadır. Doğusunda ise sona erecek savaşlardan, Akdeniz’e akacak petrollerden, Avrupa’ya gidecek hammaddelerden zengin olacak orta doğu, CIS, Karadeniz ülkeleri gibi ülkeler olan Türkiye bu trafiğin içindeki aktarma noktası olabilecektir. Uzak doğu ile Avrupa’yı birleştiren noktada bulunan Dubai’nin hava taşımacılığında eriştiği başarı, her iki kıtayı birleştiren, lojistik üs olabilecek kapasiteye sahip ülkemiz için de düşünülmelidir artık.

Atilla Yıldıztekin