Depo Sözleşmesi Nasıl Yapılmalıdır?
                               Depolarımız sadece 4 duvar olmamalı
  Lojistik bilincinin, hizmet verenlerde olduğu kadar, hizmet alanlarda  da damla damla oluştuğunu, dalga dalga yayıldığını görmekten dolayı  mutluyum. Artık günlük gazetelerde, ekonomi dergilerinde ve sektörel  yayınlarda daha fazla sayıda lojistik konusunda haber veya makaleye  rastlıyoruz. Geçtiğimiz dönemde yapılan konferans, seminer, fuar  çalışmaları ile hizmet verenler lojistik konusunda kendilerini  geliştirirken, bu hizmeti alacak olan grupta da önce outsourcing den  başlayan, bir lojistik hizmet arayışı başladı. Özellikle yabancı  sermayeli veya yabancı ortaklı kuruluşlar bu hareketlenmede öncülük  yapıyorlar.
  Gümrükleme hizmetlerinin konunun önemi, ihtisas gerektirmesi, ayrı bir  çalışma sistemi olması, düzenli bir şekilde takibi ve yapılan hatanın  geri dönüşünün olmaması, cezaların büyük olması nedenleriyle en çabuk  outsource edilen iş olduğunu görüyoruz. Peşinden, öncelikle  uluslararası kara nakliyesi geliyor. Taşımanın çift taraflı olması, her  zaman komple kamyon yükünün bulunmaması, ihtisas gerektirmesi gibi  nedenlerle bu konudaki hizmetler de, genellikle dışarıdan  sağlanmaktadır. Deniz nakliyesini de büyük oranda dışarıdan sağlanan  hizmet olarak görebiliriz. Gemilerin büyük tonaj gerektirmesi,  ihtisaslaşma, zor şartlarda yerine getirilen bir iş olması, uzaktan  kontrol zorunluluğu gibi nedenlerle, kendi deniz nakliyesini yapan  kuruluş sayısı son derece azdır. Hava nakliyesi sadece birkaç kuruluşun  tekelinde gerçekleşmektedir. Bu sektör de dışarıya verilmiştir.
  Tedarik zincirinde bir türlü outsource edemediğimiz bir hizmet de depo  yönetimidir. Üretici veya toptan satıcıların büyük çoğunluğu  depolarının yanında çalışmaktadırlar. Fabrikalar planlanırken üretime  ayrılarak artı değer yaratacak fabrika alanları, büyük, çoğunluğu boş  duran ve artı değer yaratmasının ötesinde, bir masraf kalemi olan  depolarla kısıtlanmaktadır. Arazi, inşaat, işletme, eskime, koruma gibi  giderler anlamsız şekilde lojistik gideri olarak, satılan ürünün satış  fiyatı içinde % 5 – %8 oranında maliyet olarak yer almaktadır.
  Deponun yanında olmak o kadar önemlidir ki, bir çok yönetici  çalıştıkları masadan deponun içini görebilecek pencere açtırmışlardır.  Depolar üretime hiçbir katkısı olmayan, işletme sermayesini azaltan,  üretim alanını daraltan, düzenli bir iş yükünün sağlanamadığı, günün  belli saatlerinde çalışan, yazın sıcak ve kışın soğuk masraf  merkezleridir. Depolar ya üretilen ürünler veya hammaddeler için çok  küçüktür, her şey balık istifi doldurulur, ya da çok büyüktür, içinde  öğlen tatilinde işyeri çalışanları masa tenisi oynarlar. Futbol  oynananlara da rastladığımı söyleyebilirim. İsterseniz başınızı  kaldırınız ve depoya bakan pencerenizden, bir öğlen saati bakınız, ne  görüyorsunuz?.
  Kapalı bir alanı izlemeyi bırakmanın, bakışlarımızı fabrika dışına, il  sınırları dışına, hatta ülke sınırları dışına çevirmenin zamanıdır bu  zaman. Satmak için üretmenin değil, satıldığı için üretmenin zamanıdır  bu zaman. Ürettiğiniz ürünün artık sizin olmadığı, başkasına ait olduğu  bir zamandır. Üretmeniz için gereken hammaddenin de, üretinceye kadar  sizin olmadığı bir zamandır. Böyle bir zamanda, başkalarına ait olan  malın bekçiliğini yapmanın, üretimle bir ilişkisi olamaz. Depoların  outsource edilme zamanı gelmiştir artık. Yapılan her dışarıdan temin  etme işlemi gibi, depolar da tanımadığınız kişilere, gelin benim depomu  artık siz bekleyin mantığı ile verilemez.


Geçtiğimiz aylarda bir çok, depo outsource etmek isteyen kuruluşla  karşılaştım. Bunlardan bir kısmı ortada yazılı bir şartname olmadan  benim depomu satın al, elemanlarımı kadrona geçir ve bana da bir  ekonomik avantaj sağla mantığı ile yanaştılar. Bu kuruluşlar depoları  iş merkezlerinin dışında olan kuruluşlardı. Eskiden ucuz şartlarla  kurdukları depolar arazinin değerlenmesinden sonra bir aset haline  gelmiş ve uygun şartlarla satamadıkları yeri size iş vereceğiz ama  depoyu da satın alacaksınız şeklinde değerlendirmeye kalkıyorlardı.  Buna sırtımdaki yük artık ağır geldi, benden daha kuvvetli ama kafası  az çalışan birini arıyorum mantığı diye bakıyorum. Daha insaflı  olanlarla da karşılaştım. Depom işimin yanında, sana kiralarım,  elemanlarımı da kadrona veririm, benim işimi yaparken rakip olmamak  üzere başka ürünlerin de depolamasını yaparsın, bana da daha düşük bir  maliyetle hizmet verirsin talebi ile geldiler. Buna da yükümü sen taşı,  ama ben de ucuna bağlayacağım iple seni tutacağım mantığı diyorum.  İleride bu iş başarısız olursa tekrar geriye alırım bekleyişi hakimdir.  Tüm bu anlaşmalarda tek benzer nokta bulabildim. Deponun nasıl  outsource edileceği konusunda tek taraflı hazırlanmışlardı. Her şey  hizmet alacak firmayı koruyacak şekilde, daha ziyade bir lojistik  hizmetin outsource edilmesi değil bir deponun kiralanması şeklinde  düşünülmüştü.
  Lojistik hizmetlerin tümü gibi depolama hizmetleri ve depo yönetimi de  her iki parti için fayda ve risklerin karşılıklı olarak, dengeli bir  şekilde yürütülmesini gerektirir. Tek taraflı hazırlanan her sözleşme  kısa bir süre içinde sona ermeye mahkumdur. Ülkemizde depolama  hizmetlerinin dışarıya verilmesinde hazırlanacak olan sözleşmede  çalışma şartlarının, anlaşma süresinin, 3PL kuruluşun  yükümlülüklerinin, hizmet alan kuruluşun yükümlülüklerinin, sigorta ve  tazminat konularının, ödeme şekli ve süresinin, sorunların çözüm  yollarının, genel yasal şartların, belirli şartları tanımlayan ek  programların, özel şartlarla olan çalışmanın, performans  değerlendirmesinin, kontrol sistemlerinin, iş geliştirme metotlarının  sözleşmede belirtilmesi gerekmektedir.
  Bu konuda ki ihtiyacın tespitinden sonra yöneticiliğini yapmakta  olduğum Borusan Lojistik A.Ş. şirketi olarak hem hizmet veren, hem  hizmet alan kuruluşların haklarını karşılıklı olarak koruyan, çağımızın  gereklerini kapsayan, bir 3PL depo hizmetleri anlaşması hazırladık. Bu  anlaşmayı deposunu dışarıya işletecek olan, hizmet alacak kuruluşlara  yarımcı olması ve müşterilerinin depolarını işletecek olan lojistik  sektöründe hizmet veren kuruluşlara da bir referans olması amacıyla  iletmek istiyorum. Internet üzerinden bana ulaşacak olan tüm  yetkililere, dolduracakları küçük bir bilgi formu karşılığında, dijital  olarak göndereceğim. Sektörün bilgilenmesine, gelişmesine, aynı dili  konuşmasına, sorunların daha hızlı çözülmesine faydalı olacağını  umuyorum.
  Paylaştıkça çoğalan tek şey sevgi değildir. Bilginin de paylaştıkça büyümekte olduğunu unutmayalım.
  Sevgiyle, sağlıkla, mutlulukla kalınız, yüreğinizden umut, gözlerinizden ışık, dudağınızdan gülüş eksilmesin.
Atilla Yıldıztekin